Elles van Gelder en Ilvy Njiokiktjien begaven zich deze zomer op nieuw terrein: de multimedia. Samen maakten ze de productie ‘Afrikaner Blood’, over een trainingskamp waar Zuid Afrikaanse blanke tieners worden gebrainwasht door een racistische oud-apartheidkommandant. Fotojournalist Ilvy schoot prachtige beelden en radio- en tv-journalist Elles zorgde voor indringende audio en video. Als multimediamaker was ik erg onder de indruk van de productie. Hoogste tijd dus voor een goed gesprek met Ilvy over multimedia, samenwerken en de leermomenten.
Het was voor zowel Elles als Ilvy de eerste keer dat ze een multimediaproductie maakten. “Het was één groot experiment,” vertelt Ilvy vanuit Johannesburg. “De eerste dag liepen we elkaar vooral in de weg. Op het moment dat ik een foto schoot, dan hoorde Elles de kliks van de camera op haar audio-opname. Dan heb je niets meer aan een interview. En ik heb ook prachtige foto’s waar dan weer de Elles of haar recorder op staan.”
Multimediaal werken
Al gaandeweg werden de twee steeds handiger in het samen produceren van multimedia. “In het begin, toen ik een foto wilde gaan maken, fluisterde Elles bijvoorbeeld ‘ssh’ en waaide met haar handen naar me, maar óók dat hoor je op de opnames.” Toch vonden ze de oplossing. Ilvy: “Je moet vooral de keuze durven maken dat iets of op video, of op foto wordt vastgelegd. Je moet elkaar zaken gunnen.”
De twee verbleven in totaal negen dagen op het kamp van Kommandant Jooste. “Veel dingen gebeurde dus meerdere keerden, bijvoorbeeld dat de jongens ‘s ochtends push-ups moesten doen. Toen hebben we besloten: maandag doet Elles haar opnames en dinsdag maak ik er foto’s van. Dan loop je elkaar niet in de weg”
Ook luisterden en keken ze ‘s avonds naar het materiaal dat ze die dag hadden verzameld. “Dan hoorde ik bijvoorbeeld dat een van de jongens vertelde dat de push-ups zo ontzettend zwaar waren, dan wist ik dat ik de volgende dag dat in beeld moest vangen.”
Foto of video
In de multimediaproductie ‘Afrikaner Bloed’ wordt video, fotografie en audio gecombineerd. Maar wat gebruik je nou wanneer? “Sommige dingen zijn gewoon beter in een foto te vangen, terwijl anderen zaken zich echt voor video lenen. Neem een zonsondergang, het openingsshot van de productie, dat is echt veel spannender op video dan een foto.” Ook was van te voren besloten dat alle interviews als video zouden worden gedraaid.
De kracht van foto’s is dat je er een moment mee kan vangen. “Je kan echt emoties vast leggen, neem bijvoorbeeld het beeld at de jongens helemaal kapot gaan omdat ze zware balken moeten sjouwen. Dat lukt niet zo goed met video. Dat hebben we foto’s gecombineerd met audio-opnames waardoor het wordt versterkt”.
Uitdagingen bij het maken
Technisch was het produceren van multimedia nieuw voor Ilvy en Elles. “Dit voorjaar heb ik een workshop gehad van Mediastorm,” vertelt Ilvy.” Zij presenteerde een lijstje van must-haves zoals filters, videostatief en een audiorecorder. Die heb ik maar gewoon braaf besteld en ben er mee aan de slag gegaan.”
Ilvy Njiokiktjien
Ook op locatie was het soms lastig. “We hadden een aardige hoeveelheid apparatuur en tijdens de trainingen werden er aardige afstanden afgelegd. Dan ging die groep even een uur lopen om ergens in de bush te kamperen. Wij natuurlijk mee met alle spullen. En dan er voor zorgen dat je apparatuur droog blijft en je niets in het donker kwijtraakt.”
Inhoudelijk waren er ook genoeg hordes te nemen. Ten eerste binnenkomen bij het kamp. Ilvy was tijdens het WK in Zuid Afrika een dag bij Jooste langs geweest om te fotograferen. “Daarna heb ik hem iedere twee weken wel even gebeld om het contact warm te houden en er voor te zorgen dat we mochten komen.”
Nadat het kamp een aantal keer werd afgeblazen, konden Ilvy en Elles in maart eindelijk langskomen. “Maar Jooste had de jongens van te voren wel uitgelegd dat er twee meiden van de media kwamen en hun wilde interviewen. Hij had ze wel duidelijk gemaakt niet al te vrij te praten. Maar kijkend naar de reportage, valt te concluderen dat zijn oproep weinig invloed heeft gehad.
Leermomenten
“We hebben enorm veel materiaal geschoten. In totaal wel honderden videoclips, audio-opnames en duizenden foto’s. Veel te veel natuurlijk om in vijf of zeven minuten kwijt te kunnen.” Hoe dat kwam? “Als ik ga fotograferen duik ik meestal maar gewoon in een onderwerp en zie ik wel wat er uit komt. We wisten dat dit verhaal allerlei elementen had voor een prachtreportage. Ik wist hoe racistisch Jooste was en hoe hij die jonge jongens zou brainwashen.” De volgende keer zou Ilvy toch wel meer met een soort van script gaan werken.
En die volgende keer is al gaande. “Ik ben bezig met het vervolg van dit project. Ik volg die jongens van de reportage in hun dagelijkse leven.” Ze fotografeert en interviewt ze. “Vergeleken met de vorige audio-opnames ben ik veel bewuster aan het interviewen. Laatst maakte ik van een van de jongens een foto dat hij ‘s avonds op een wasmand naar buiten stond te gluren met een zaklamp omdat hij dacht een inbreker te horen. Die jongen is doodsbang, slaapt met een mes onder zijn kussen. Er is al twee keer bij hun thuis ingebroken. De volgende dag heb ik hem daarover geïnterviewd en vraag hem heel concreet om te beschrijven wat er die vorige avond gebeurde. Dan krijg je straks een hele indringende scene.”
Dit interview stond eerder op het blog van Emiel Elgersma.
