Wat te doen met nazistische dagbladen uit de oorlog?

by Jurryt van de Vooren on 10/08/2010 · 3 comments

De Koninklijke Bibliotheek KB organiseert deze maand een expertbijeenkomst over het opnemen van nazistische publicaties uit de Tweede Wereldoorlog in het Historisch Krantenarchief. Het ministerie van Justitie heeft een negatief advies gegeven over het vrijgeven van dit materiaal, zoals ik hier eerder schreef. In principe wil de KB dit wél op internet zetten, maar wacht eerst die bijeenkomst af. “Het is bedoeld om het draagvlak te meten, alhoewel de KB zelf de verantwoordelijkheid draagt.”


De KB bouwt een digitaal krantenarchief, dat voor iedereen via internet is te raadplegen. Honderden jaren aan artikelen zijn zo makkelijk te doorzoeken op elk gewenst thema. Het Ministerie van Justitie heeft echter een negatief advies gegeven over de toegankelijkheid van nazistische publicaties uit de Tweede Wereldoorlog.

Bijeenkomst

Edwin Klijn is projectmanager van het digitalisatieproject van de KB. “In principe gaan we dat betwiste materiaal beschikbaar stellen,” zegt hij desgevraagd, “maar eerst willen we hierover een expertbijeenkomst houden waar voor- en tegenstanders aan het woord komen. Het is bedoeld om het draagvlak te meten van zo’n besluit, alhoewel de KB zelf de verantwoordelijkheid draagt hiervoor.”

Die bijeenkomst wordt later deze maand gehouden, aldus Klijn. “Als alle aanwezigen ons ontraden om die nazistische publicaties beschikbaar te stellen, zullen we dat zeker in heroverweging nemen. Als erfgoedinstelling willen we echter geen inhoudelijk oordeel geven over het materiaal, dat we ter beschikking stellen. We stellen het alleen ter beschikking en zeggen verder niet of het goed of fout is.”

Jos van Dijk van de Haagse Hogeschool is in ieder geval voorstander van vrijgave, meldt hij op zijn website: ‘De vrijheid om te publiceren is in Nederland gegarandeerd door artikel 7 van de Grondwet waarin staat dat niemand vooraf toestemming nodig heeft om gedachten te openbaren behoudens ieders verantwoordelijkheid voor de wet. Die verantwoordelijkheid voor de wet wordt doorgaans achteraf getoetst als Justitie daar aanleiding voor vindt. Het voorafgaand aan publicatie dreigen met ingrijpen kan moeilijk opgevat worden als passend in de geest van dit grondrecht. Dat is dan ook zeer uitzonderlijk.

Het feit dat het hier om inmenging van de staat gaat maakt de waarschuwing, die ook als verkapt dreigement opgevat kan worden, extra gevoelig . Een onafhankelijk jurist zou daartoe geraadpleegd de KB kunnen adviseren om voorzichtig te zijn. Maar hier treden twee ministeries namens de Nederlandse Staat op om een publicatie te verhinderen. Dat komt toch wel erg dichtbij censuur.’

Mein Kampf

Oud-hoogleraar Archiefwetenschap Eric Ketelaar sluit zich hierbij aan. Hij schrijft: ‘Ik vermoed dat de KB bang is om vervolgd te worden op grond van het “Mein kampf”-artikel: artikel 137e van het Wetboek van strafrecht:

1. Hij die, anders dan ten behoeve van zakelijke berichtgeving:

1°. een uitlating openbaar maakt die, naar hij weet of redelijkerwijs moet vermoeden, voor een groep mensen wegens hun ras, hun godsdienst of levensovertuiging, hun hetero- of homoseksuele gerichtheid of hun lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap beledigend is, of aanzet tot haat tegen of discriminatie van mensen of gewelddadig optreden tegen persoon of goed van mensen wegens hun ras, hun godsdienst of levensovertuiging, hun geslacht, hun hetero- of homoseksuele gerichtheid of hun lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap;

2°. een voorwerp waarin, naar hij weet of redelijkerwijs moet vermoeden, zulk een uitlating is vervat, aan iemand, anders dan op diens verzoek, doet toekomen, dan wel verspreidt of ter openbaarmaking van die uitlating of verspreiding in voorraad heeft;

wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste zes maanden of geldboete van de derde categorie.

Maar mijns inziens is de publicatie op de website van de KB, gelet op de taak van de KB en de context van de publicatie, op te vatten als “zakelijke berichtgeving” en dus geoorloofd.’

Propagandafilms

En daar sluit de website /Geschiedenis zich bij aan. Ook die heeft namelijk de beschikking over origineel historisch materiaal van onder meer de NSB. Het zijn vooral propagandafilms, die hier zijn te zien. Zonder oorspronkelijk historisch materiaal is het tenslotte onmogelijk om verantwoord onderzoek te doen. En ook deze website geeft verder geen inhoudelijk oordeel over dit materiaal – net als de KB.

{ 2 comments… read them below or add one }

FLA August 11, 2010 at 07:14

"Wat te doen met nazistische dagbladen uit de oorlog?" http://bit.ly/cYYF4f KB aarzelt over opname in digitaal archief

Reply

Loek Essers August 11, 2010 at 08:42

RT @dutchmedia: Wat te doen met nazistische dagbladen uit de oorlog? http://bit.ly/bgYHez

Reply

Leave a Comment

Previous post:

Next post: